اتاق بازرگانی صنایع ، معادن و کشاورزی خراسان رضوی

پایگاه خبری و اطلاع رسانی

سال حمایت از کالای ایرانی

منو

ضرورت تدوین سند جامع گردشگری مشهد با هدف تعیین آمار صحیح زائران، ساماندهی بازار سوغات و سرمایه گذاری هدفمند

ضرورت تدوین سند جامع گردشگری مشهد با هدف تعیین آمار صحیح زائران، ساماندهی بازار سوغات و سرمایه گذاری هدفمند
نویسنده خبر : روابط عمومی تاریخ بارگذاری : سه شنبه ، 22 خرداد 1397

                                                                                                                                                                                                                                                                                                         رییس کمیسیون گردشگری و خدمات اتاق بازرگانی خراسان رضوی گفت: نابسامانی که طی سال‌های اخیر در بحث ارائه آمار زائران رخ داده است و عدم اتکای ارقام اعلامی به بنیان‌های علمی و متقن، باعث شده تا در حوزه برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری برای صنعت گردشگری این شهر، به چالش دچار شویم. همه این دشواری‌ها از نبود سند جامع و راهبردی گردشگری مشهد نشات می‌گیرد.

به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی؛ محمد قانعی که در جمع اعضای این کمیسیون سخن می‌گفت، تاکید کرد: تلاش اتاق بازرگانی خراسان رضوی و کمیسیون گردشگری این خواهد بود که تدوین این سند را با رویکردی راهبردی و نگاهی کاربردی، مطالبه کنند و خود نیز در این زمینه همراهی و راهبری لازم را انجام خواهیم داد.

وی به دو موضوع «بازار سوغات مشهد» و «ضرورت تدوین بانک اطلاعات گردشگری مشهد» به عنوان دو دستور کار اصلی این نشست اشاره کرد و افزود: گزارشی از وضعیت بازار سوغات در مشهد تدوین شده گویای ظرفیت‌های مغفول در این حوزه است. این اقتضای فرهنگ ماست که مسافر از سفر خود سوغات و تحفه‌ای همراه بیاورد و در واقع همین ظرفیت فرهنگی، بسترساز اشتغال و رونق اقتصادی نیز است.

وی ادامه داد: به رغم فرصت‌های مطلوبی که در بازار سوغات مشهد فراهم است، متاسفانه شاهدیم که سهم عمده‌ای از این بازار نصیب کالاهای خارجی می شود و این امر صدای تولیدکنندگان داخلی را درآورده است. در گذر این سال‌ها باید تدبیری برای جهت دهی به بازار سوغات شهرمان صورت می‌گرفت اما متاسفانه اقدامات لازم تاکنون در این رابطه انجام نگرفته است.

وی ادامه داد: نظر به ارزآوری و سودآوری مطلوبی که بازار سوغات مشهد دارد، باید هم مطالعات لازم و هم اقدامات موثری در خصوص آن با مشارکت تشکل های مرتبط انجام پذیرد.

قانعی گوشه‌چشمی هم به تشتت آماری در حوزه گردشگری شهرمان داشت و اذعان کرد:آمارهایی که اغلب از میزان حضو زائران ارائه می شود، محل اختلاف جدی نهادهای مختلف بوده و به واسطه عدم اتکای آن به بنیان‌های علمی، این نگرانی وجود دارد که نیازسنجی‌های آتی در حوزه های سرمایه گذاری و تامین زیرساخت ها با نوعی انحراف روبه رو شود.

وی ادامه داد: وقتی آمارها فراتر از واقعیت ارائه شود، به تبع شاهد خواهیم بود که امکانات در بخش های خدماتی بیشتر از نیاز موجود تولید می شود و نتیجه آن خواهد بود که ظرفیت های اقامتی ما در عمده روزهای سال خالی بمانند.

وی به شیوه‌های سنتی در احتساب جمعیت زائران مشهدالرضا(ع) اشاره کرد و گفت: شمارشگرهای جاده ای و یا تعداد مسافران ورودی به فرودگاه، ترمینال یا ایستگاه قطار مشهد، نمی توانند گویای آمار واقعی این بخش باشد و باید در چهارچوب یک بررسی علمی با مشارکت دانشگاه فردوسی، به آماری واقعی در این حوزه دست پیدا کنیم چون موفقیت و جهت دهی به سرمایه گذاری های آتی در شهر مشهد، وابسته به همین آمار متقن خواهد بود.

وی در عین حال از پر شدن ظرفیت مراکز اقامتی رسمی شهر مشهد در تعطیلات هفته گذشته خبر داد و ابراز امیدواری کرد: در آینده نیز شاهد تکرار این پیک های پررونق برای مشهد باشیم.

*چالش سرمایه گذاری در مشهد به واسطه آمارهای غیرمستند

محمدسعید ولی‌زاده نایب رئیس کمیسیون گردشگری و خدمات اتاق بازرگانی خراسان رضوی نیز در همین رابطه با انتقاد از ضعف موجود در سیستم آماردهی زائران مشهدالرضا، اعلام کرد:متاسفانه  شفاف نیست که آمار مذکور به چه ترتیبی حاصل می شود و توازنی نیز با واقعیت ندارد.

وی ادامه داد: در حال حاضر مجتمع های تجاری، مراکز اقامتی و حوزه های مختلف خدمات گردشگری در شهر مشهد به اتکای آمارهای مذکور ایجاد می شوند و توسعه می یابند اما ظرفیت های خالی و عدم بهره وری کافی آن ها حکایت از آن دارد که توسعه مذکور فراتر از نیاز موجود بوده است.

وی تاکید کرد: مسئولان باید بر روی این آمارها و استناد آن ها حساس باشند چون همین ارقام زیربنای برنامه ریزی ها و سیاستگذاری های آن ها است.

*ظرفیت‌های مغفول مانده بازار سوغات مشهد و جولان کالاهای خارجی

در ادامه این نشست تریبون در اختیار مژگان ثابت تیموری، دبیر کمیسیون گردشگری و خدمات اتاق بازرگانی خراسان رضوی قرار گرفت. وی نیز به ارائه گزارشی از وضعیت بازار سوغات مشهد پرداخت و عنوان کرد: متاسفانه در حال حاضر هر کالایی با عنوان سوغات عرضه می شود و این در حالیست که این تحفه باید نمادی از مقصد سفر باشد.

تیموری در ادامه به تلاش هایی اشاره کرد که از سال 91تاکنون در خصوص ساماندهی بازار سوغات مشهد انجام گرفته و یادآور شد:مطالعه موضوع سوغات زیارت در چهارچوب طرح توسعه کمی و کیفی زیارت امام رضا(ع)، ایجاد دبیرخانه سوغات زیارت، راه اندازی کارگروه ویژه سوغات زیارت و... شماری از اقداماتی بوده که در این سال ها انجام گرفته یا همچنان در حال پیگیری است.

وی افزود: در خلال بررسی هر کدام از این برنامه ها، پیشنهادات، اهداف و چشم اندازهایی ارائه شدند که بخشی از آن‌ها بر نکاتی مهم تاکید داشتند. برای نمونه در تدوین نقشه راه توسعه کمی و کیفی سوغات فرهنگی زائر؛ دو موضوع «ایجاد نظام صنفی فعالان سوغات» و «ارائه فرصت های مطالعاتی خارجی به هنرمندان برتر» مورد تاکید قرار گرفته بود که هر دو این موضوعات در این عرصه بسیار حائز اهمیت هستند اما اقدامی برای آن ها انجام نشده است. دبیرخانه سوغات زائر نیز از میان اهداف و وظایف خود بر موضوعات مهمی چون؛ «دانش بنیان نمودن تولید، بازاررسانی و عرضه صنایع دستی و سوغات زیارتی»، «ایجاد بانک اطلاعاتی منسجم از تولیدکنندگان و عرضه کنندگان صنایع دستی»، «تحقیق و پژوهش در زمینه بازار و بازاریابی سوغات» و... تاکید کرده است ولی همین مقولات نیز راه به جایی نبرده اند. توامان در کارگروه ویژه سوغات زیارت که امسال ایجاد شد نیز اهداف مشابه و بعضا جدیدی مورد توجه قرار گرفت که از جمله آن ها،«ضرورت ایجاد و تقویت زنجیره کامل صنایع دستی و سوغات در روستاها و مراکز فعالیت هنرمندان» بود. امیدواریم شاهد به ثمر نشستن اقدامات این ساختار باشیم.

وی به ارقام متفاوتی اشاره کرد که مسئولان مختلف طی سال های اخیر به عنوان گردش مالی سوغات زائر در مشهد اعلام می کنند و تفاوت آشکار این آمار ناشی از نبود رویکردهای علمی و مطالعات مستند در این حوزه دانست.

وی ادامه داد: در برهه ای اعلام شد که سهمی کمتر از 30درصد از بازار سوغات مشهد نصیب هنرمندان و تولیدات کارگاه های تولیدی می شود. نظر به بالا بودن گردش مالی بازار سوغات شهرمان باید تدبیری صورت گیرد تا این ظرفیت بیشتر از گذشته نصیب تولیدکننده داخلی شود.

دبیر کمیسیون گردشگری و خدمات اتاق بازرگانی خراسان رضوی به تلاش های دیگر استان ها برای ارتقای بهره وری در بازار سوغاتشان اشاره کرد و گفت: بنابر اعلام استاندار خراسان جنوبی، در برنامه نوروزگاه 97 مشهد، این خطه سهمی 800 میلیونی از سبد کالای سوغات داشته است. توامان متولیان امر در این استان برنامه ریزی کرده اند تا در سال 98، سه میلیارد تومان درآمد از محل فروش صنایع دستی این خطه در شهرهای شیراز، اصفهان و مشهد داشته باشند.

تیموری به اظهارات اخیر استاندار در خصوص بازار سوغات مشهد اشاره کرد و گفت: مقام عالی دولت در استان اعلام کرده که سه هزار میلیارد تومان بازار سوغات استان، عموما در اختیار کالاهای خارجی است. براین اساس و نظر به برنامه ریزی و روح حاکم بر قانون بودجه 97، همه نمایندگی های عرضه کننده برندهای خارجی فعال در خراسان رضوی باید 20درصد از میزان فروش خود را از واحدهای تولیدی داخل استان تامین کنند. بنابر سخنان استاندار محترم، تحقق این موضوع، ظرفیت مطلوبی در بخش تولید به ویژه تولیدات کارگاههای کوچک، تولیدات خانگی و تولیدات روستایی رقم خواهد خورد.

وی با تاکید بر اهمیت طراحی بسته های سوغات در حوزه های مختلف بیان کرد: این بسته ها می تواند بر اساس جامعه مخاطب، متفاوت طراحی گردد و از محتوای فرهنگی تا کالاهای لوکس، سنگهای قیمتی و کالای متبرک را شامل شود و حتی متولیان برگزاری تورهای زیارتی به مقصد مشهد نیز می توانند در چهارچوب برنامه ریزی سفرهای کاروانی، این بسته ها را نیز به خدمات خود افزون کنند.

وی به تلاش های کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی خراسان رضوی برای ساماندهی روند موجود در بازار سوغات مشهد اشاره کرد و با انتقاد صریح از ضعف آماری در حوزه زائر و زیارت، عنوان نمود: متاسفانه شاهدیم مسئولان در اعلام هر چه بیشتر آمار زائران باهم رقابت دارند و این رویکرد قطعا برای برنامه ریزی های آتی ما نگران کننده خواهد بود.

در ادامه با ارائه پیشنهاداتی در خصوص معرفی و تبلیغات مقاصد گردشگری و سوغات شهر مشهد، به نقش کلیدی سفارتخانه ها، نمایندگی های وزارت امور خارجه و کنسولگری های کشورمان تأکیدنمود.

*اهمیت سند جامع گردشگری برای ساماندهی مشکلات این بخش

هادی رفیعی، قائم مقام پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی نیز در سخنانی، گردش مالی سوغات زیارت برای شهر مشهد را سالانه دو تا دوهزار و 200میلیارد تومان عنوان کرد و افزود: از این سهم 45تا 50درصد مربوط به اجناس داخلی است.

وی بیشترین کالاهای مورد تقاضا را زعفران، نبات و زرشک عنوان کرد و یادآور شد: اما از لحاظ ریالی بیشترین سهم در اختیار پوشاک است و به نظر می رسد باید برای این بخش برنامه ریزی جدی داشته باشیم.

وی نبود سند جامع گردشگری را عامل مهمی دانست که به چالشی جدی برای حوزه های مرتبط تبدیل شده است و عنوان کرد: از سال 84 تاکنون بحث تدوین این سند مطرح بوده اما تا به امروز حتی احتساب درست و دقیقی از جمعیت گردشگران ورودی به شهرمان نداریم. از سویی این سند باید برای ارکان و دستگاه های متولی نقش و جایگاه لازم را مشخص می نمود تا امروز شاهد همگرایی لازم در بحث گردشگری زیارتی می بودیم اما خلأ آن باعث شده تا توقعات مذکور نیز تامین نشود.

وی به بحث سوغات زیارت اشاره کرد و از اهمیت مدنظر قرار دادن جامعه مخاطب در این حوزه گفت و توضیح داد: عمده زائران مشهد از تمکن مالی بالایی برخوردار نیستند و سوغات زیارتی و به ویژه صنایع دستی ما باید خود را با توان مالی این قشر تطبیق دهند. توامان در موضوع سوغات زیارت باید بر عقبه فرهنگی و هویتی استانمان نیز تاکید شود.

رفیعی یادآور شد: تولیدکنندگان و عرضه کنندگان کالاهای خارجی اگر توانسته اند در بازار سوغات مشهد گوی سبقت را از فعالان داخلی بربایند؛ به دلیل شناخت ذائقه مصرف کننده است.

وی همچنین به طرح پیمایش ملی که نهاد متبوعش در حوزه زیارت انجام داده، اشاره کرد و یادآور شد: بررسی های ما نشان می دهد که آمار گردشگران ورودی(در قالب بررسی گردشگر از مبدا) به مشهد حدود 12 تا 15میلیون نفر در سال است(چیزی مشابه یکی از گزارشات مرکز آمار ایران) و ارقام 25 تا 30میلیونی دارای اریب بوده و دلایل این انحراف را هم از نظر علمی برای مسئولان تشریح کرده ایم.

وی بیان کرد: آمارهای غیرمستند، به فعالان بخش خصوصی مسیر غلط را نشان می دهد و باعث می شود تا احساس نیاز کاذب شکل بگیرد و ظرفیت هایی در شهرمان با هزینه های بالا ایجاد شوند که بازدهی کافی را در آینده نخواهند داشت. ظرفیت خالی مراکز اقامتی شهر مشهد، نشانگر بخشی از وضعیت موجود است.

*موضوع تدوین سند جامع گردشگری از طریق شورای گفتگو پیگیری خواهد شد

در ادامه حسین ابراهیمی رئیس انجمن حمایت از حقوق مصرف کنندگان خراسان رضوی نیز با اشاره به ضعف عملکرد دستگاه های دولتی در حوزه تدوین سند جامع گردشگری استان و همچنین دستیابی به آمارهای متقن از شمار زائران مشهدالرضا، عنوان کرد: به نظر می رسد وقت آن رسیده که بخش خصوصی خود در این زمینه اقدام کند و پیشگام شود. اتاق بازرگانی در مقام پارلمان بخش خصوصی استان می تواند اقدامات موثری را در این رابطه صورت دهد.

وی ادامه داد: هزینه ای که برای اجرای طرح آماری لازم است، از رقم بسیاری از سرمایه گذاری ها در استان ما کمتر بوده، اما الزام آن دوچندان است.

وی بیان کرد: تدوین سند جامع گردشگری استان با نگاه و رویکردی راهبردی و عملیاتی باید از سوی بخش خصوصی، کمیسیون گردشگری و اتاق بازرگانی از استاندار مطالبه شود تا به نتیجه برسد.

اما قانعی رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی خراسان رضوی در جمع بندی این بحث عنوان کرد: تلاش خواهیم کرد از مجرای شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی تدوین سند توسعه گردشگری استان را مطالبه نماییم چرا که آن را زیربنای ساختارهای گردشگری برای شهر مشهد و خطه خراسان رضوی می دانیم.

وی بر تلاش برای نقش آفرینی راهبردی و موثر کمیسیون گردشگری در تدوین این سند نیز تاکید نمود.

 

کلیه حقوق این پورتال مربوط به اتاق بازرگانی ،صنایع ،معادن و کشاورزی خراسان رضوی می باشد